دومین شماره نشریه علمی_فرهنگی دیتالاین منتشر شد.
این شماره با هدف ارائه مطالب علمی، فرهنگی و تخصصی در حوزه علم اطلاعات و دانش‌شناسی منتشر شده و شامل مجموعه‌ای از یادداشت‌ها، مقالات و بخش‌های متنوع است.
در شماره دوم نشریه دیتالاین می‌خوانید:
🔸️سخن مدیر مسئول
🔸️سخن سردبیر
🔸️از اندیشه تا قلم
🔸️سرمقاله
🔸️حرف روز
🔸️کتابخانه‌ها در عصر متاورس
🔸️قفسه باز
🔸️از تئوری تا اجرا
🔸️چهره ماندگار
🔸️کاغذ اخبار
🔸️ورود دانشگاه به متاورس
🔸️متادیتا؛ حلقه گمشده متاورس
🔸️صفر و یک
🔸️گنجینه
⭐️صاحب امتیاز: انجمن علمی علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه بیرجند
🎓استاد راهنما: دکتر مهسا ترابی
📃مدیر مسئول: امیرحسین خسروی
✏️سردبیر: زهرا آراسته
🖼صفحه‌آرا: حکیمه زحمت‌کش
📝هیئت تحریریه: حمیدرضا درمحمدی مقدم، متین ترابی مقدم، فاطمه آریامنش، سارا نوری، فاطمه بصیری، میترا طاهری
شماره دوم نشریه دیتالاین، می‌کوشد تا ضمن تبیین متاورس و تحولات عصر دیجیتال، بستری مناسب برای گفتگوهای نقادانه، پژوهش و خلق ایده‌های نو در حوزه علم اطلاعات و دانش‌شناسی فراهم آورد.
چکیده‌ای مختصر از شماره دوم نشریه دیتالاین را در زیر مشاهده می‌نمایید.
متاورس و آینده آموزش
متاورس از ترکیب دو واژه متا (به معنای فراتر) و یونیورس (به معنای جهان) تشکیل شده است؛ به عبارتی متاورس به جهان فراتر از جهان فیزیکی اشاره دارد. این فضا نسل جدیدی از تعاملات دیجیتالی را به تصویر می‌کشد که در آن افراد از طریق آواتارهای مخصوص خود، به صورت سه‌بعدی و همه‌جانبه با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کنند. این شیوه را می‌توان زندگی واقعی در محیط مجازی دانست.
متاورس با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین همچون واقعیت مجازی، هوش مصنوعی، اینترنت اشیاء و بلاک‌چین امکان خلق محیطی تعاملی را فراهم می‌آورد که کاربران نه‌تنها مصرف‌کننده، بلکه سازنده آن هستند.
این فضا یک فرصت بی‌نظیر برای نظام‌های آموزشی است؛ زیرا علاوه بر حذف موانعی همچون زمان، مکان و هزینه، یادگیری را از حالت سنتی خارج کرده و به محیطی فراگیر و شخصی‌سازی‌شده تبدیل می‌کند.
در این مدل نوین آموزشی، بومیان دیجیتال یا همان نسل Z می‌توانند مفاهیم پیچیده را در تعاملات گروهی فراگیرند؛ این مدل آموزشی برابری نسبی برای آموزش همه افراد جامعه ایجاد می‌کند.
علم‌اطلاعات و دانش‌شناسی؛ رشته‌ای با ظرفیت‌های بی‌پایان
رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی با وجود داشتن ظرفیت‌های فوق‌العاده‌ای که در عصر دیجیتال دارد، همچنان در جامعه به خوبی شناخته نشده است؛ بسیاری از مردم این رشته را تنها با کتابداری سنتی می‌شناسند، در حالی که دامنه فعالیت این رشته بسیار فراتر رفته و شامل حوزه‌هایی چون مدیریت داده، سواد اطلاعاتی، طراحی پایگاه‌های اطلاعاتی، آرشیوهای دیجیتال، مدیریت دانش سازمانی، تحلیل اطلاعات و… میشود.
این برداشت نادرست، پیامدهای جدی همچون کاهش استقبال داوطلبان، نگرانی دانشجویان از آینده شغلی و عدم آشنایی سازمان‌ها با توانمندی‌های فارغ‌التحصیلان این رشته در پی داشته است؛ از سوی دیگر فاصله میان آموزش‌های دانشگاهی و نیازهای روز جامعه یکی دیگر از چالش‌های اصلی دانشجویان بوده و برخی از دانشگاه‌ها بخش قابل‌توجهی از آموز‌های خود را متمرکز بر مباحث سنتی کرده‌اند.
کتابخانه‌ها نیز به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین نهادهای مرتبط با رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی، با مشکلاتی همچون کمبود بودجه، فرسودگی تجهیزات و کمبود نیروی متخصص روبرو هستند.
بدین منظور برای رهایی از این شرایط تقویت ارتباط میان دانشگاه‌ها با سازمان‌های اجرایی، توسعه مهارت‌های عملی دانشجویان، آموزش سواد اطلاعاتی از سطوح پایه و معرفی بهتر رشته به جامعه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.
همچنین بر خلاف تصور رایج، هوش مصنوعی تهدیدی برای حذف متخصصان علم اطلاعات و دانش‌شناسی نیست، بلکه فرصتی برای بازتعریفی نقش آنهاست؛ چراکه ارزیابی اعتبار منابع، تشخیص سوگیری اطلاعات و تصمیم‌گیری‌های اخلاقی همچنان به دانش و تخصص انسانی نیاز دارد.
امروزه می‌توان مشاهده کرد که آینده رشته علم‌اطلاعات و دانش‌شناسی، به تصمیمات دانشگاه‌ها، کتابخانه‌ها و تلاش خود دانشجویان بستگی دارد؛ دانشجویان باید با یادگیری اصول نوین اطلاعاتی، کسب مهارت‌های پژوهشی و کسب تجربه عملی، توانایی‌های خود را افزایش داده و جایگاه واقعی علم اطلاعات و دانش‌شناسی را در جامعه تثبیت کنند.
دانشگاه در عصر متاورس؛ فرصتی برای بازتعریف آموزش
یکی از اصلی‌ترین سوالات بنیادین که در ورود متاورس به دانشگاه مطرح میشود این است که اگر دانشگاه‌ها مجازی شود، چه چیزی از ماهیت آن باقی می‌ماند؟
باید توجه داشت که در دنیای کنونی نقش دانشگاه‌ها صرفا انتقال اطلاعات نیست، بلکه پرورش شیوه تفکر، توانایی تحلیل، سنجش اعتبار اطلاعات و شکل‌دهی به نگاه دانشجویان است. بخش مهمی از تجارب دانشگاهی در تعاملات انسانی، گفت‌وگوها، پرسش‌های غیرمنتظره و مواجهه با دیدگاه‌های متفاوت شکل می‌گیرد؛ چیزهایی که در هیچ جزوه یا کتابی نوشته نشده‌اند.
با وجود اینکه متاورس می‌تواند دسترسی به آموزش را آسان‌تر و فاصله‌ها را کمرنگ‌تر کند، اما یادگیری عمیق نیازمند فرصت، تفکر نقادانه، پرسش‌گری و گفت‌وگوهای انسانی است.
ارزش واقعی دانشگاه در عصر نوین را می‌توان در ایجاد فضایی برای شکل‌گیری پرسش‌هایی دانست که پاسخ آن‌ها در یک جستجوی ساده یافت نمی‌شود.
از سوی دیگر، چالش‌های متاورس نیز بسیار مورد تومه قرار گرفته است؛ سازماندهی میلیاردها شیء سه‌بعدی، آواتار و تعامل لحظه‌ای نیازمند استانداردهای پویا و همگام‌پذیر میان پلتفرم‌ها است. نظام‌های سنتی سازماندهی اطلاعات که برای محصولات ایستا طراحی شده‌اند، پاسخگوی این پیچیدگی نیستند.
در اینجا نقش متخصصان علم اطلاعات پررنگ‌تر از همیشه ظاهر میشود؛ چراکه طراحی استانداردها و مدل‌های مفهومی، نیازمند دانش نظری و تخصص انسانی است.
در این عمل نمی‌توان به هوش مصنوعی اعتماد کرد؛ زیرا تصمیم‌گیری درباره چیستی استانداردها و چگونگی مدیریت معنا در مقیاس جهانی، همچنان به قضاوت انسانی نیاز دارد.
متاورس، فرصت جدیدی برای بازتعریف رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی در جامعه پدیدآورده است؛ اگر معماران دانش در دنیای دیجیتالی متاورس حضور نداشته باشند، چه کسی قرار است میلیاردها شیء و هویت دیجیتال را سازماندهی کند؟
آنچه خواندید، خلاصه‌ای از مطالب شماره دوم نشریه دیتالاین بود؛ برای مطالعه متن کامل، می‌توانید از طریق لینک زیر به فایل PDF نشریه دسترسی پیدا کنید.
دانلود متن کامل نشریه دیتالاین
📢راه ارتباطی (پیام‌رسان بله):
@data_line22
📢کانال انجمن علمی علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه بیرجند(ایتا و تلگرام):
@lisa_birjand
